Zonder een sterk zelfbeeld is het moeilijker om jezelf staande te houden. Het gevoel van “er mogen zijn” opent voor jou de deur naar een eetstoornis vrij leven. Veel mensen met een eetstoornis zijn onzeker over zichzelf en zijn daardoor kwetsbaar. Je vind het moeilijk om voor jezelf op te komen, stopt je eigen mening weg en het lukt niet om nee te zeggen tegen verzoeken van anderen. Deze belemmeringen kunnen leiden tot weinig zelfwaardering en zelfvertrouwen en vormen een voedingsbodem voor je eetstoornis.

Kenmerken van zelfwaardering en zelfvertrouwen

De begrippen zelfwaardering en zelfvertrouwen houden de balans tussen waardigheid en vaardigheid. Bij waardigheid gaat het over het gevoel van eigenwaarde: “ja, ik mag er zijn.” Wanneer je weinig eigenwaarde hebt, heb je het gevoel dat er aan jou van alles mankeert. Bij vaardigheid gaat het over het vertrouwen dat je hebt dat je een taak goed kan uitvoeren. Vaak is dit vertrouwen gebaseerd op positieve ervaringen uit het verleden. Meer zelfvertrouwen biedt voordelen: je voelt je beter, haalt meer voldoening uit het leven en kan het beter met anderen vinden. Wanneer je meer zelfvertrouwen hebt, ben je beter bestand tegen tegenvallers en ben je meer gericht op leren en persoonlijke ontplooiing.

Van zelfvertrouwen is sprake wanneer je:

  • je sterktes en zwaktes kent;
  • successen toeschrijft aan je eigen kunnen en niet aan toeval;
  • uitkomt voor je eigen mening en daarmee indruk maakt;
  • rust uitstraalt in je optreden en niet in paniek raakt bij tegenwerking of emoties van anderen;
  • in oplossingen denkt;
  • een reële inschatting maakt van je eigen mogelijkheden

Onterecht wordt meer presteren of consumeren gezien als een voedingsbodem voor meer zelfvertrouwen. Volgens tv-reclames durft iemand dankzij een kauwgom opeens in het openbaar te spreken en verover je met een nieuw parfum de aantrekkelijkste mannen. Maar ook het verwerven van kennis wordt gezien als een bezit dat niemand je kan afpakken en dus jezelf vertrouwen voedt. Dit leidt tot de overtuiging dat succes zorgt voor zelfvertrouwen en zelfvertrouwen leidt tot succes. Er is echter geen sprake van een oorzakelijk verband tussen deze twee begrippen. Het voortdurend nastreven van succes kan zelfs uitputtend werken: het vraagt volledige overgave aan het doel en alles opzij zetten dat in de weg staat op de weg naar het doel.

Weinig zelfvertrouwen kenmerkt zich door:

  • jezelf regelmatig afkeuren en daardoor een lage zelfwaardering of negatief zelfbeeld hebt;
  • kwetsbaarheid voor kritiek van anderen;
  • een verhoogde risico op het ontwikkelen van een eetstoornis, angsten, depressie, burn-out, lichamelijke klachten en relationele problemen;
  • het ontwikkelen van minderwaardigheidsgevoelens;
  • negatief oordelen over jezelf. Dit veroorzaakt pijn: emotionele pijn door het verlies van waardering door jezelf

Zelfvertrouwen is belangrijk

Wanneer je zelfvertrouwen toeneemt, neemt ook je weerbaarheid toe. Wanneer je meer zelfvertrouwen hebt ben je minder kwetsbaar voor de mening van anderen. Psycholoog Robert Haringsma ziet 3 factoren die zelfvertrouwen ondermijnen: faalangst, perfectionisme en FOMO

  • Faalangst heeft te maken met angst voor de psychologische consequenties. Wanneer je faalangst hebt ben je vooral bang voor de afwijzende sociale reacties wanneer het niet goed gaat.
  • Perfectionisme en faalangst gaan vaak samen. Een perfectionist wil namelijk alles heel goed doen en dat lukt niet. Het resultaat is nooit perfect, er blijft altijd iets op en aan te merken. Dat ondermijnt het zelfvertrouwen van de perfectionist.
  • Daarnaast is er de angst ergens niet aan mee te doen of er niet bij te zijn: Fear of Missing Out (FOMO). Angst is een slechte raadgever, dus ook een slechte drijfveer.

Zelfbescherming

Wanneer je weinig zelfvertrouwen hebt, probeer jij jezelf te beschermen tegen emotionele pijn. Er zijn 4 beschermingsmechanismen die in de eerste instantie lijken te helpen, maar het zelfvertrouwen alleen maar beschadigen.

Niet voor jezelf opkomen

Wanneer je weinig zelfvertrouwen hebt, ben je eerder geneigd meegaand gedrag te vertonen om zo de waardering van anderen te krijgen. Je doet je hiermee voor als iemand die je eigenlijk niet bent, je komt niet voor jezelf op en je geeft geen afwijkende mening. Je durft geen nee te zeggen. Hierdoor negeer jij je eigen wensen en doelen. Dit gedrag is, zeker op de lange termijn, schadelijk voor je eigen functioneren.

Mensen vermijden

Een ander beschermingsmechanisme wanneer je weinig zelfvertrouwen hebt, is het uit de weg gaan van contact met andere mensen uit angst dat ze jou afkeuren of afwijzen. Je gaat zelden uit, voelt je niet prettig in grote gezelschappen en vermijdt feestjes. Het kan zelfs zo ver gaan dat je niet de studie volgt die je hart je ingeeft en je niet durft te solliciteren op de baan die je op het lijf geschreven is.

Niet voelen

Het zelfbeschermingsmechanisme dat de grootste emotionele schade toebrengt is “niet voelen”. Het gevoel afgewezen te worden door anderen veroorzaakt veel pijn die je vervolgens wil dempen door middel van je eetstoornis. Dit brengt je juist verder uit balans.

Zelfmedelijden

Zelfmedelijden of zelfbeklag is een beschermingsmechanisme dat juist wel en vrijwel geheel gericht is op voelen. Bij zelfmedelijden verdrink je jezelf in al het leed dat je is overkomen of aangedaan. Het is een begrijpelijke reactie maar het is ongezond, niet productief en leidt tot passiviteit. Ook mensen in jouw omgeving kunnen niets met zelfmedelijden. Met zelfmedelijden geef je aan geen controle meer te hebben over de situatie. Je vertelt jezelf voortdurend hoe slecht de situatie is en vraagt je af waarom jou dit moet overkomen en waar jij dat aan te danken hebt. Kortom, je manoeuvreert je in een slachtoffer rol, ook wel externe attributie genoemd. Vandaaruit communiceer jij naar anderen dat je niet te helpen bent en dat alles uitzichtloos is. Er is veerkracht in ieder van ons aanwezig. Op verdrietig zijn rust geen taboe, maar zelf beklaag brengt je geen stap verder. Emoties nemen af door rationeel naar de situatie te kijken. Alleen op die manier slaag je erin belemmerende gevoelens los te laten, zodat je leven door kan gaan.

Zelfvertrouwen ontwikkelen

Zelfvertrouwen verschijnt pas als je dat echt wilt. Ik kan je geen pakketje zelfvertrouwen geven, maar zelfvertrouwen is wel aan te leren.

  • zorg goed voor je innerlijk. Ken je persoonlijke waarden
  • rond taken af waar je aan begint
  • deel taken op in behapbare stukjes
  • ga mee met je bioritmiek
  • koester je talenten: benoem waar je goed in bent
  • vier je resultaten
  • accepteer je eigenaardigheden
  • opbouwen van zelfvertrouwen vraagt tijd
  • hou van jezelf. Als je van jezelf houdt, ben je minder afhankelijk van de liefde en goedkeuring van anderen
  • maak een goed eerste contact met mensen: geef ze een stevige handdruk en kijk ze aan
  • leef volgens principes, dat maakt je minder kwetsbaar
  • toon oprechte interesse in mensen: luister naar wat ze te vertellen hebben een vraag door
  • houd de inboedel klein. Verzamel niet zoveel mogelijk spullen in de loop van je leven, maar ruim af en toe op. Houdt controle en overzicht een straal dat uit
  • Richt het leven niet in op het verzamelen van herinneringen maar focus op het nu. Beleef intens en reflecteer af en toe

Zelfeffectiviteit

Zelfeffectiviteit is je vertrouwen in het uitvoeren van een taak. De Canadees-Amerikaans psycholoog Albert Bandura stelde in 1977 dat mensen pas aan iets beginnen wanneer zij denken dat het haalbaar is. Hij onderzocht de “self efficacy beliefs”, het geloof dat mensen hebben in hun eigen kunnen. Deze overtuigingen hebben alleen betrekking op hun eigen vaardigheden, niet op het verwachte eindresultaat. Uit de theorie van Bandura volgde het model van zelfvertrouwen. Het model van zelfvertrouwen verklaart zelfvertrouwen vanuit drie bouwstenen.

  • Succeservaring: Bij succeservaring is de verwachting dat iets lukt gebaseerd op een eerdere positieve ervaring. Wanneer je graag en goed kookt en jouw gasten dat erg op prijs stellen, dan draagt dit bij aan een sterk geloof in je eigen kunnen: “ik kan goed koken”. Wanneer het totaal mislukt zou zijn, dan zou je geloof in je eigen kunnen gevoed worden door faalervaringen
  • Gelijkwaardige voorbeelden: hierbij observeer je iemand die gelijkwaardig is en die de taak nu of in het verleden heeft opgepakt. Bandura onderscheidt drie vormen van observationeel leren: via een levend model, via mondelinge instructie en door fictieve karakters van een boek of film. De theorie van Bandura stelt dat mensen beter worden door zich te spiegelen aan gelijkwaardige anderen.
  • Aanmoediging: zelfvertrouwen is afhankelijk van de mate waarin je omgeving jouw bekwaam vindt voor een specifieke taak en je aanmoedigt om door te gaan. De visie van mensen uit jouw omgeving is van grote invloed op je zelfbeeld en dus zelfvertrouwen. Wanneer je te horen krijgt dat het eten heerlijk was en geheel voor herhaling vatbaar, dan versterkt dit jouw zelfvertrouwen.

Filter

De bouwstenen succeservaring, gelijkwaardige voorbeelden en aanmoediging vormen nog geen garantie voor een groter zelfvertrouwen. In het model van zelfvertrouwen zit een filter tussen deze bouwstenen en het zelfvertrouwen. Dat filter bestaat uit de verwerking van informatie in je hersenen. Emoties en cognitie verklaren jouw acties in- en extern. Daarbij kun je je afvragen: “komt het door mezelf (intern) of ligt het aan de omstandigheden/ geluk (extern)?” Bij interne verklaringen “ik deed het zelf”, neemt het vertrouwen toe. Het geeft aan dat je controle hebt over je eigen inzet.

Wil jij ook leren hoe je door middel van je eigen inzet meer zelfvertrouwen kunt creëren zodat je je eetstoornis kunt gaan loslaten? Plan dan nu een gratis Bevrijd Jezelf van je Eetstoornis Sleutelgesprek in en dan gaan we samen onderzoeken waar je tegenaan loopt en hoe ik je hierbij kan gaan helpen.

Bron: Laudius

You may also like

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *